Een robuust Europees elektriciteitssysteem: dat is het doel van het pakket voorstellen dat de Europese Commissie vandaag heeft gepresenteerd. Met nieuwe plannen voor uitbreiding en aanpassing van de elektriciteitsnetten wil de Commissie de afhankelijkheid van energie-importen verkleinen. Ook moet het pakket de stroomprijzen omlaag brengen en de bouw van infrastructuur versnellen via eenvoudiger vergunningen. Nederlandse belangenorganisaties reageren positief. Netbeheer Nederland noemt het een belangrijke stap, Energie-Nederland is "positief" over de aanpak, en NVDE is tevreden dat de Commissie ook ruimte maakt in de stikstofregels - een punt waarop de vereniging zelf actief heeft gelobbyd.

De overheid denkt erover om na 2026 te stoppen met subsidie voor warmtepompen in buurten waar een warmtenet komt. Zo moet worden voorkomen dat bewoners kiezen voor een eigen oplossing, terwijl er juist een collectief alternatief wordt aangelegd. Volgens de Algemene Rekenkamer kan die combinatie warmtenetten financieel in de knel brengen. In de praktijk lijkt het probleem voorlopig mee te vallen.  

Long-duration energy storage (LDES) wordt onmisbaar in een elektriciteitssysteem dat tijdens meerdaagse perioden met lage productie stabiel moet blijven functioneren. De gedetailleerde uitwerking van definities, tijdsduren en beloningsmechanismen kan wachten tot de zomer van 2026. Dan namelijk maakt het Verenigd Koninkrijk zijn definitieve projectselectie bekend in het eerste Europese LDES-programma. Die Britse parameters kunnen vervolgens worden benut om de Nederlandse systematiek te verfijnen. Wat wél nu nodig is, is duidelijk uitspreken dát LDES onderdeel wordt van het toekomstige energiesysteem en dat de afspraken hierover consistent en concreet moeten zijn, zodat investeerders, netbeheerders en overheden weten waar zij op kunnen rekenen.

Bij het aardgasvrij maken van woningen draait het niet alleen om techniek en geld, maar vooral om mensen. Dat merkte Niek Habraken van woningcorporatie Kleurrijk Wonen, na een bewonersavond die volledig mislukte. Sindsdien weet hij: draagvlak ontstaat niet met systeemtaal, maar met transparantie, gelijkwaardigheid en maatwerk. Door bewoners vroeg te betrekken en samen te rekenen aan kosten en keuzes, groeit het vertrouwen.

De duurzame transitie van online supermarkt Picnic kent in de praktijk de nodige nuance. "Door netcongestie moeten we soms toch een dieselgenerator gebruiken. Dat schuurt natuurlijk met onze ambities, maar is op dit moment soms de enige optie." Een dubbelinterview met Picnic's CFO Pieter Everard en Sustainability Lead Anna Krotova. 

De drie grote regionale netbeheerders Alliander, Stedin en Enexis, plus Gasunie en Tennet hebben een contract getekend met Data Safe House (DSH) om vanaf 2026 DSH-data te gebruiken over de verduurzamingsplannen van de industrie. De dienstverleningsovereenkomst heeft een looptijd van vier jaar. Financiële details werden niet bekendgemaakt. "Het is in ieder geval voldoende om de kosten te dekken. Met deze overeenkomst is ons voortbestaan zekergesteld", zegt DSH-directeur Niek de Jong. Wat ís het Data Safe House precies en hoe werkt het? Een verkenning.

Voor een goede balans is er flink wat batterijvermogen nodig in het elektriciteitsnet. De uitdaging ligt in het commercieel aantrekkelijk maken van de bouw van batterijparken, zegt hoogspanningsnetbeheerder Tennet.

Netbeheerder Enexis sloot onlangs een raamovereenkomst af met stroomleverancier en aggregator Edmij. Recent maakte Covolt ook zo'n afspraak bekend. Dit soort overeenkomsten moeten het makkelijker maken om capaciteitsbeperkende contracten (CBC) af te sluiten. Binnen enkele maanden sloten ruim veertig bedrijven in het netgebied van Enexis met Edmij een CBC af. "Dit is beter dan dom doorproduceren."

Financierings- en ontwikkelingsinstelling Invest-NL investeert in veelbelovende energietechnologieën en werkt aan een omgeving waarin deze innovaties kunnen groeien. De organisatie ontwikkelde onder meer een raamwerk voor een financiële buffer, bedoeld om minder kapitaalkrachtige bedrijven in staat te stellen Power Purchase Agreements af te sluiten. Ook het opstellen van modelcontracten voor onder meer energiehubs maakt deel uit van dit werk. Een gesprek met Ruud Zandvliet en Marinus Boogert van Invest-NL.

Nu Nederland vooruitkijkt naar een energiesysteem waarin waterstof een centrale rol speelt, rijst de vraag welke infrastructuur daarbij past. Is het aardgasnet geschikt voor waterstof, of biedt het gebruik van dragers zoals ammoniak meer perspectief? Tijdens de netwerkmiddag van adviesbureau Oostkracht10 in Deventer staan deze vragen centraal. De ammoniakroute wint aan belangstelling, mede door concrete plannen in Rotterdam en Zeeland voor opslag, kraken en doorvoer richting onder meer Duitsland.

Een jaarlijkse bezuiniging van een miljard euro op de SDE++-subsidie, het langzaam leegraken van de SDE++-reservepot én de hogere subsidie-uitkeringen als gevolg van de lage energieprijzen, hebben van de SDE++-regeling een zenuwslopend spel gemaakt: pas over een half jaar weet de markt of er in 2027 een nieuwe subsidieronde komt. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVDE) is deze onzekerheid uiterst onwenselijk: "Het ontbreken van perspectief op subsidie vanaf 2027 leidt nu al tot uitstel van investeringen, afblazen van projecten en financieringsproblemen."

Aquabattery is de naam van een zoutwater-flowbatterij die elektriciteit acht uur en langer kan opslaan. Het gelijknamige bedrijf achter deze ontwikkeling mikt op marktintroductie in 2028, met als eerste toepassing opslag achter de meter bij bedrijven.

TenneT ziet LDES als onmisbare schakel voor leveringszekerheid. Maar hoe krijgen we de 'businesscase' rond? Drie experts over kosten, inkomsten, onzekerheid en de rol van een capaciteitsmechanisme. "Zolang beleid en regelgeving onduidelijk zijn, stellen bedrijven investeringen uit."

De bijna honderdjarige verwevenheid tussen de energievoorziening van Vattenfall en de staalproductie van Tata Steel Nederland nadert een einde nu de staalproducent de drie energiecentrales in de IJmond-regio overneemt en in eigen beheer gaat nemen. Deze vrijdag ondertekenden beide bedrijven een definitieve overeenkomst. De overdracht vindt plaats op 1 januari 2026, de circa 116 medewerkers van de centrales stappen over naar Tata. Financiële details van de transactie zijn niet bekendgemaakt.

Voor het eerst noemt TenneT langdurige energieopslag (LDES) in zijn Monitor Leveringszekerheid. In de editie van 2025 ziet de netbeheerder LDES als een veelbelovende optie om vanaf 2030 de leveringszekerheid te versterken bij weinig zon en wind. Toch verwacht TenneT de bijdrage in de volgende monitor alweer op nul te zetten. Wat is er nodig om LDES echt te laten werken? Marktanalist Joost Greunsven legt uit.

Ook het Verenigd Koninkrijk heeft meer energieopslag nodig voor de energietransitie. De Britse overheid geeft daarvoor geen subsidies, maar stimuleert investeringen via zogeheten 'Cap en Floor'-regulatie. Hierbij kunnen bedrijven projecten indienen voor het ontwikkelen van LDES-systemen. Voor aangenomen projecten ziet de nationale energiewaakhond Ofgem erop toe dat de opbrengsten voor de investeerders niet door de bodem zakken (Floor), maar ook niet door het plafond schieten (Cap).  

Woningcorporatie Ymere werkt aan een CO₂-neutraal woningbezit in 2050. Geen dure pilots, maar slimme, haalbare stappen op natuurlijke momenten. CFO Marike Bonhof en strategisch adviseur Elisa Souverein sturen samen met veertig 'groene hartjes' de verduurzaming aan. Hun aanpak: realistisch, transparant en gericht op impact: van 'biobased' isolatie en houtbouw tot klimaatadaptatie en waterbeheer.

Energieopslag is een 'hot topic' in Nederland. We moeten 'dealen' met netcongestie, overschotten én tekorten aan duurzame elektriciteit op verkeerde tijdstippen. Daarom is op 11 november de coöperatie Delta21 opgericht, een project met een valmeer in de monding van de Haringvliet als hoofdrolspeler. Het is een moderne twist op het Plan Lievense uit de jaren zestig, en combineert energieopslag met watermanagement en het bevorderen van biodiversiteit. 

In de zoektocht naar manieren om overtollige duurzame energie op te slaan, komt een oude techniek weer naar boven: Compressed Air Energy Storage (CAES). Al in de jaren zeventig werd dit systeem ingezet tijdens de energiecrisis om goedkopere stroom te leveren. Nu, meer dan vijftig jaar later, krijgt CAES hernieuwde aandacht als schakel in de energietransitie. Met de toenemende pieken op het elektriciteitsnet door zon en wind groeit de behoefte aan opslag die niet na een paar uur is uitgeput. Perslucht kan dat bieden; al blijkt de praktijk weerbarstig.

Op bedrijventerrein Lage Weide is netcongestie geen risico maar realiteit. Langetermijn energieopslag (LDES) die elektriciteit tot enkele dagen kan opslaan zou de druk kunnen verlichten maar is eerlijk gezegd voorlopig toekomstmuziek. Het rendement en de businesscase zijn onduidelijk en een technologiekeuze niet eenvoudig gemaakt: waterstof, perslucht, gravity-based storage, thermochemische opslag: er is veel mogelijk, maar weinig bewezen.